Seçim İhlalleri

Vatandaş

Seçim günü. Elin telefonunda. Sandıktan çıkan ilk sonuçları gördün. Paylaşmak için sabırsızlanıyorsun. Ama yasak saatleri başladı. O an fark etmiyorsun: saniyeler içinde atacağın bir tweet, seni hukuki bir sürecin içine sokabilir. Çünkü seçim yasakları sadece gazeteciler için değil, herkes için geçerlidir. Kişisel hesabın, seni sorumluluktan kurtarmaz.

Özlü kural: Seçim yasakları sadece gazeteciler için değil, senin için de geçerlidir. Kişisel hesap diye bir şey yok, her paylaşım kamusal.

TCK 217/A: Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu 1-3 yıl hapis cezası gerektirir. Seçim döneminde yalan haber yaymak sadece etik değil, aynı zamanda hukuki bir suçtur.

38.1 Dijital Yasaklar

Kural: Seçim yasakları (medya yayın yasağı, propaganda yasağı) dijital mecraları da kapsar.
Kural: Yasak saatlerinde sosyal medyadan paylaşım yapma. Kişisel hesap bile olsa.
Kural: Sandık çevresinde dijital araçlarla (canlı yayın, fotoğraf, video) propaganda yapma. Seçim kanunlarına göre suçtur.

38.2 Sandık Sonuçları

Kural: Sandık sonuçlarını resmi kanallardan (YSK/SCS) paylaş. Resmi olmayan sonuçları “kesin sonuç” gibi sunma.
Kural: Sandık çevresinde çektiğin fotoğraflarda diğer kişilerin yüzleri, oy pusulaları, kimlik bilgileri görünmesin.

38.3 Seçim Dönemi Paylaşım Kuralları

Yapma: Adayın özel hayatına ilişkin (aile, sağlık, inanç) içerik paylaşma. Bu hem etik değildir hem hukuki sorumluluk doğurur.
Yapma: Rakip aday veya parti hakkında doğrulanmamış iddiaları “Son dakika!” heyecanıyla paylaşma.
Yap: Paylaşımlarında seçim kanunlarına aykırı ifade (hakaret, iftira, nefret söylemi) kullanmaktan kaç. Bu içerikler silinse bile ekran görüntüsü kanıt olarak kullanılabilir.
Yap: Seçim kampanyalarında kişisel verileri (seçmen listeleri, anket verileri) KVKK’ya uygun kullan.

38.4 Dijital İhlallerde Hukuki Yaptırımlar

Seçim döneminde dijital mecralarda işlenen suçların yasal karşılıkları:

Dijital ihlallerde hukuki yaptırımlar
Eylem	İlgili Kanun	Yaptırım
Seçim yasaklarını ihlal	298 Seçim Kanunu md. 67	1-3 yıl hapis
Yalan haber yayma	TCK 217/A (Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma)	1-3 yıl hapis
Hakaret ve iftira	TCK 125 (Hakaret), TCK 267 (İftira)	1-2 yıl hapis (iftira için 1-4 yıl)
Kişisel verilerin hukuka aykırı yayımı	KVKK 12, TCK 136	2-4 yıl hapis
Nefret söylemi	TCK 216 (Halkı kin ve düşmanlığa tahrik)	1-3 yıl hapis
Seçimi etkilemek için tehdit	TCK 106 (Tehdit), Seçim Kanunu md. 68	2-5 yıl hapis
Derin sahte (deepfake) ile siyasi manipülasyon	TCK 217/A, TCK 136	Birden fazla suçun birleşimi

38.5 İhlal Tespit Edildiğinde Ne Yapılır?

Kanıtı koru: Ekran görüntüsü al (tarih, saat, URL, hesap adı görünsün). Video kaydı al.
Platforma bildir: İlgili sosyal medya platformunda ihlal bildirimi yap.
YSK’ya bildir: Yüksek Seçim Kurulu’na resmi şikayette bulun.
Savcılığa başvur: Siber suçlar birimine suç duyurusunda bulun.
KVKK’ya başvur: Kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşımı durumunda kvkk.gov.tr’ye başvur.
Kriz iletişimi: Hedef sizsen, sessiz kalma. Doğruyu hızla ve net şekilde kamuoyuyla paylaş.

Bunu Yap

Paylaşımlarında seçim kanunlarına aykırı ifadeden kaçın
Sandık sonuçlarını resmi kanallardan (YSK/SCS) paylaş
Kişisel verileri KVKK'ya uygun kullan
İhlal tespit ettiğinde kanıtı koru ve yetkili kurumlara bildir

Bunu Yapma

Yasak saatlerinde sosyal medyadan paylaşım yap
Adayın özel hayatına ilişkin içerik paylaş
Doğrulanmamış "son dakika" iddialarını ilet
Sandık çevresinde fotoğraf veya canlı yayın yap

İhlal Bildirme Kontrol Listesi

Ekran görüntüsü aldım (tarih, saat, URL, hesap adı görünür)
Video kaydı aldım
İlgili sosyal medya platformuna ihlal bildirimi yaptım
YSK’ya resmi şikayette bulundum
Siber suçlar birimine suç duyurusunda bulundum
KVKK ihlali varsa kvkk.gov.tr’ye başvurdum
Kriz iletişimi planını devreye aldım

Senaryo: Sandık Fotoğrafı İhlali

Seçim günü sandık çevresinde bir seçmen, oy pusulasını gösterirken fotoğraf çekip sosyal medyada “Aday X’e oy verdim!” diye paylaşıyor. Fotoğrafta arka planda diğer seçmenlerin yüzleri ve oy pusulaları da görünüyor. Bu paylaşım hem seçim yasaklarını ihlal ediyor hem de kişisel verilerin hukuka aykırı yayımı suçunu oluşturuyor. TCK 136 uyarınca 2-4 yıl hapis cezası gerekebilir. Böyle bir ihlali tespit ettiğinde ne yaparsın?

Seçim döneminde sık karşılaşılan dijital tuzaklar neler?

Seçim dönemlerinde kötü niyetli kişiler, hukuki bilgisizliğinden faydalanmak için tuzaklar kurar:

1. “Son dakika!” tuzağı: Sana “Rakip aday hakkında son dakika!” diye bir mesaj gelir. Heyecanlanıp paylaşırsın. Oysa mesaj sahtedir, seni yasa dışı paylaşıma teşvik etmek için hazırlanmıştır.

2. “Herkes paylaşıyor” tuzağı: Aynı görsel veya iddia yüzlerce hesaptan paylaşılıyordur. “Madem herkes paylaşıyor, doğrudur” dersin. Oysa bu, koordineli bir dezenformasyon kampanyası olabilir.

3. “Anonim kaynak” tuzağı: “YSK içinden sızdırılmış belge” veya “güvenilir kaynak” diye paylaşılan bilgiler. Kaynak isimsiz olduğu için sorumluluk alınmaz. Sen paylaştığında hukuki sorumluluk sana kalır.

4. “Seçim hile yapılıyor” tuzağı: Seçim günü “Şu sandıkta hile var” diye yayılan asılsız görüntüler. Amaç: seçim güvenliğine şüphe düşürmek. Gerçek bir ihlal gördüğünü düşünüyorsan hemen YSK’ya bildir, sosyal medyadan değil.

Bu tuzaklara düşmemek için: Doğrulamadığın hiçbir şeyi paylaşma. “Son dakika” heyecanına kapılma. Resmi kaynak dışındaki bilgileri spekülasyon kabul et.

Yasak türleri nelerdir?

1. Medya yayın yasağı: Seçim günü belirli saatlerde medya kuruluşlarının seçimle ilgili yayın yapması yasaktır. Bu yasak dijital mecraları da kapsar.

2. Propaganda yasağı: Seçim günü ve önceden belirlenen sürelerde propaganda yapmak yasaktır. Sosyal medya hesapları dahil tüm dijital kanallar bu yasağa tabidir.

3. Sandık çevresi yasağı: Sandık çevresinde belirli mesafe içinde propaganda, fotoğraf, video veya canlı yayın yapmak yasaktır.

4. Sonuç açıklama yasağı: Sandık sonuçlarını resmi olmayan kanallardan “kesin sonuç” gibi sunmak yasaktır. YSK/SCS resmi kanalları dışındaki sonuçlar spekülasyondur.

Gerçek olay: 2014 Türkiye yerel seçimlerinde, seçim yasaklarını ihlal eden bir sosyal medya paylaşımı gündem oldu. Seçim günü yasak saatlerinde bir siyasi parti, resmi hesabından sandık sonuçlarına ilişkin paylaşım yaptı. Paylaşımda “Kesin sonuçlar” ifadesi kullanıldı ve diğer partilerin oy oranları belirtildi. Seçim Kurulu, bu paylaşımın seçim yasaklarını ihlal ettiğine hükmetti ve parti hakkında yasal işlem başlatıldı. Bu olay, seçim dönemlerinde sosyal medya paylaşımlarının sadece etik değil, aynı zamanda hukuki bir sorumluluk taşıdığını gösteren somut bir örnektir.

Saldırı zinciri: Seçim dönemlerinde yalan haber ve dezenformasyon, genellikle koordineli bir şekilde yayılır. Saldırgan önce sahte bir sosyal medya hesabı oluşturur veya ele geçirilmiş bir hesap kullanır. Ardından sahte haberi üretir ve görsel olarak inandırıcı hale getirir (deepfake, sahte belge). Hesap üzerinden hızla yayar. Diğer bot hesaplar bu paylaşımı alıp yayar (kamuoyu algısını manipüle ederek). Zincir büyüdükçe gerçek bilgiye ulaşmak imkansızlaşır.